Tri giác về phương hướng và ngộ giác

Tri giác về phương hướng

Các khoá cảm giác giúp xác định hướng của nơi tiếng động phát ra được tạo ra qua các khoá lưỡng nhĩ như sự khác biệt về thời gian, sự khác biệt về cường độ.

Khoá về sự khác biệt thời gian giúp chúng ta phán đoán nguồn tiếng động từ hướng phải hay trái. Vì tai của chúng ta nằm ở bên phải và bên trái đầu. Một tiếng động nào đó phát ra từ bên phải hay bên trái chắc chắn sẽ tới tai này trước khi ta nghe thấy bang tai kia. Lần này sự khác nhau (mặc dù chỉ chênh lệch dưới 1/10.000 giây) cũng đủ cơ sở để ước tính một cách chính xác hướng của nơi tiếng động phát ra, đặc biệt tiếng động ở tần số trung và thấp.

Khóa của sự chênh lệch về cường độ cũng rất có tác dụng trong việc xác định hướng của các tiếng động có tần số cao. Khác biệt về độ mạnh cứa tiếng động khi nó đập vào hai tai gọi là sự khác biệt về cường độ. Sự khác biệt này vẫn xảy ra cho dù tiếng động phát ra từ bên phái hay bên trái của người nghe đều phái chạy vòng quanh đầu đế đến tai xa hơn. Đầu trớ thành vật cán và như vậy một số sóng bị nghẽn lại và không tới được tai xa hơn. Vì thế tai xa hơn nhận cường độ âm thanh yếu hơn. Sự khác biệt cường độ này giúp tạo ra các khoá tốt để xác định hướng nơi tiếng động phát ra.

Theo cách này, sự kết hợp giữa các khoá đơn nhĩ và lưỡng nhĩ giúp chúng ta rất nhiều trong việc xác định tiếng động trong không gian và khoảng cách cũng như hướng nơi tiếng động phát ra. Tuy nhiên trong việc xác định phân biệt phía trước – sau và trên – dưới của tiếng động người ta phải hơi nghiêng đầu theo một góc độ nào đó. Thêm vào đó, các kinh nghiệm trước đây của chúng ta cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định nơi tiếng động phát ra. Thí dụ khi ta lắng nghe tiếng rú cứa máy bay phản lực hay tiếng sấm, chúng ta thường có xu hướng ngáng đầu lên. Kinh nghiệm cùng với chuyển động của đầu kết hợp với các khoá đơn, lưỡng nhĩ tạo cho chúng ta khả năng đáng kể đê xác định nơi tiếng động phát ra trong không gian.

Tri giác ngộ giác

Tri giác ngộ giác là sự thể hiện phán đoán sai chung chung hoặc tri giác không thật. Các thông tin cảm giác mà thần kinh giác quan của chúng ta thu nhận được lý giải và gắn cho một ý nghĩa thông qua quá trình tri giác. Đôi khi sự lý giải này bị sai lệch và kết quả là tri giác không phản ứng đúng với thực tế. Sự tri giác không thật này, hoặc sự giải thích sai lệch đại thể về các thông tin cảm giác được gọi là tri giác ngộ giác.

Các tri giác ngộ giác khác nhau về bán chất và đặc tính. Các ngộ giác khác nhau có các bộ nguyên tắc khác nhau để giải thích nguyên nhân của ngộ giác. Chúng ta hãy thử xem xét một số loại ngộ giác quen thuộc.

Ngộ giác kiểu này tạo ra tri giác không thật về kích cỡ của vật thê. Thí dụ: quả bóng đá đặt trong tay đứa trẻ hình như nhìn to hơn quả bóng đặt trong tay người lớn. mặc dù thực tế là hai quả hoàn toàn như nhau. Tương tự như vậy. mặt trăng khi xuất hiện ở đường chân trời có vé to hơn mặt trăng khi ớ trên đinh đầu. Trong các trường hợp này. ngộ giác xảy ra so sự thay đổi về khung quy chiếu hoặc khung của nền. Nền lớn hơn luôn làm cho vật thể, trong khung quy chiếu của nó nhìn nhỏ hơn so với cũng vật thế ấy được đật ớ một nền nhỏ hơn. Thực tế này có thê được kiểm chứng của các ví dụ ngộ giác chúng ta có thể thấy trong hình 13 dưới đây.

Tri giác về phương hướng và ngộ giác 1

Chúng ta hãy thử nói xem hình vuông nào ở tâm của 2 hình là lớn hơn. mặc dù khung của 2 hình ở tâm là như nhau, nhưng hình vuông ớ bên trái nhìn có vẻ lớn hơn, đó là tác động sai do nền lớn hoặc nhỏ hơn gây ra.