Những kiến trúc hào hùng thời kỳ 1954 – 1986

15 năm sau, quy hoạch và kiến trúc khu Ba Đình lịch sử lại đổi thay căn bản, được đánh dấu bằng việc khánh thành lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, ớ chính vào noi hai lễ đài Ba Đình trước đây đã toạ lạc.

Lăng Chú tịch Hồ Chí Minh chính là trái tim của Quảng trường Ba Đình hiện nay. Nó chính là một “yếu tố điểm” trong kiến trúc cả quảng trường, chi phối toàn bộ không gian nơi đây. Nó cũng là hồi kết của một chuỗi thời gian biến động của quáng trường Ba Đình – Nó cảnh báo cho chúng ta vị trí thiêng liêng này, việc làm cho hoàn thiện thêm hay xen cấy thêm một cái gì phải hoàn toàn thận trọng. Vì Lăng Bác chính là tiếng chuông lớn nhất của một hồi chuông kiến trúc – nếu ta nói các tác phấm kiến trúc khác ớ nơi đày là_các tiếng chuông nhỏ hơn.

Chính cũng với cách tư duy này, tôi khuyến nghị công việc kháo cổ khu vực Hoàng Thành (thực hiện gần đây) nên bằng lòng với những việc đã làm được, lo bảo tồn cho tốt những cái đã gặt hái được, hơn là tham lam mớ rộng quá diện tích ớ nơi thiêng liêng này. Đừng suy nghĩ theo cách nghĩ của những người bị choáng ngợp như là chưa làm được công tác khảo cổ bao giờ.

Dầu có vật đổi sao dời, kiến trúc thời kỳ 1954 – 1986 đã để lại những ký hiệu kích thích và bền vững của một thời xây dựng hào hùng: Cung Hữu Nghị Việt Xô và Viện Khoa học tự nhiên (thiết kế: các kiến trúc sư Liên Xô cũ), Bệnh viện Nhi Việt Nam – Thuỵ Điển (các kiến trúc sư Thụy Điên), Khách sạn Thắng Lợi (kiến trúc sư Quintana), Nhà văn hoá thiếu nhi Hà Nội (kiến trúc sư Lê Vãn Lân), trường Đại học sư phạm Hà Nội (kiến trúc sư Hà Đức Lịnh).

Những kiến trúc hào hùng thời kỳ 1954 - 1986 1

Bệnh viện Nhi Đồng 2 (Ảnh minh họa)

Tất nhiên là kiến trúc Hà Nội thời kỳ này cũng có nhiều hạt sạn, chắng hạn một số công trình ớ khu vực Hồ Gươm, vì thời kỳ nào mà chá có những sự ấu trĩ.

Nhưng nhìn chung lại, tôi thấy kiến trúc Hà Nội thời kỳ 1954 – 1986 đã để lại nhiều bản nhạc đẹp, trong đó có cả những bản trường ca. Hồi đó chưa có thuật ngữ “kiến trúc bền vững”, nhưng chúng ta có thể thấy lúc đó chúng ta “giữ lại được” rất nhiều thứ, đời sống tuy nghèo nhưng môi cảnh kiến trúc và thiên nhiên thật trong lành. Thời đại sau 1986 đang mở ra cho các nhà kiến trúc nhiều cơ hội hơn, tuy vật sự màu mè và sự cắt vụn không gian cũng đang tăng lên.

Tôi xin thêm một nhận xét nhỏ nữa: Kiến trúc Hà Nội thời kỳ 1954 – 1986 tiếp nhận vẻ đẹp của 4 mùa xuân, hạ, thu, đông vào trong bản thân nó một cách rõ nét hơn, còn hiện tại, chúng ta có thể ngồi nhiều thời gian hơn trong phòng điều hoà cả ngày hay cả tháng đó cũng là một sự khác biệt giữa hai thời kỳ nhưng liệu sự “tăng trưởng” mức sống của chúng ta có đi đối với sự “phát triển” với đúng nghĩa của nó?