Nghiên cứu các xu hướng kiến trúc thế giới trong thời cuộc hiện nay

Nghiên cứu các xu hướng kiến trúc thế giới trong thời cuộc hiện nay với những nội dung phức tạp của nó, nhiều khi lại phải bắt đầu bằng việc xem xét các tên gọi của trào lưu, của các xu hướng, những vấn đề về ngôn từ này khá quan trọng, và đôi khi có thể sẽ dẫn đến một vài sự ngộ nhận nào đó.

Trước hết ta nên bắt đầu từ thuật ngữ “Kiến trúc hiện đại” “Modern Architecture”, đày là một khái niệm mang tính chất bao trùm và được hiếu như là một quá trình phát triển kiến trúc khởi nguồn từ Cung Thuý tinh ớ London, Anh (KTS. Joseph Paxton) năm 1851 và tháp Eiffel Paris, Pháp (Công trình sư Eiffel) năm 1889, tiếp theo là sự hưng khởi của kiến trúc Mỹ ớ Chicago cuối thế kỷ XIX và sự phát triển của toàn bộ nền kiến trúc Tây Âu và một số châu lục khác suốt thời gian bảy thập niên đầu tiên của thế kỷ XX.

Định nghĩa trào lưu kiến trúc hiện đại, hay chú nghĩa Hiện đại (Modernism), lại cần được hiểu như một danh từ riêng (đôi khi với trào lưu này người ta cũng dùng cụm từ “Modern Architecture” để chỉ, có nghĩa là phải xác định ngữ cảnh nếu không thì có sự lẫn lộn) chỉ kiến trúc Âu Mỹ và thế giới giai đoạn 1920 – 1960.

Trào lưu Kiến trúc hiện đại này do các kiến trúc sư bậc thầy Walter Gropius (Đức), Le Corbusier (Pháp), Mies Van der Rohe (Đức) khỏi xướng, lấy chủ nghĩa Côntỉ năng (hay chủ nghĩa Duy lý), lấy trường phái Bauhaus làm điểm tựa, mà lý luận và thực tiễn của nó đã ghi những dấu ấn sáng chói trong khoáng thòi gian gần hai phần ba đoạn đường dài của thế kỷ XX.

Nhiều khi người ta có thể hiểu và có thể đồng nhất trào lưu Kiến trúc hiện đại với Phong cách quốc tế (International Style) (1925 – 1965), với những “tín điều” tiến bộ cũng của tư tướng công năng chủ nghĩa trên, nhưng có phạm vi tham vọng toàn thế giới hơn, muốn chiếm lĩnh một không gian rộng hơn và một chiều dài xuyên thế kỷ.

Tiếp theo là một số thuật ngữ khái niệm được ra đời vào những năm 1960, 1970, khi mà vào khoảng thời gian đó, trào lưu Kiến trúc hiện đại bắt đầu bị khô cứng và cần phải đổi thay (thật ra sự biến đổi này đã bắt đầu được tuyên bố bới Le Corbusier bằng việc thiết kế và xây dựng Nhà thờ Ronchamp, Pháp năm 1957).

Vào thời gian này, và tiếp tục cả 30 năm sau đó, ta dùng thuật ngữ “Sau hiện đại” hay “Kiến trúc sau trào lưu Hiện đại” (Architecture After Modernism) để chỉ cục diện kiến trúc (nói rõ hơn là các loại trào lưu hay nhiều trào lưu kiến trúc) thời kỳ này.

Các dòng trào lưu Sau hiện đại này bao gồm:

–     Kiến trúc Hậu hiện đại (Post-Modernism);

–     Kiến trúc Công nghệ cao (Hight-Tech);

–     Kiến trúc Giải toả kết cấu (De construction);

–     Kiến trúc Hiện đại mới (Neo-Modernism).

Kèm theo là những khái niệm: kiến trúc địa phương (Regionalism), kiến trúc sinh thái (Ecological Architecture), kiến trúc bền vững (Sunsaintable Architecture), kiến trúc công nghệ thấp (Low-Tech) cũng cần được nghiên cứu.

Như vậy, với nhũng phân tích trên, ta có thể hiểu rõ sự khác nhau giữa chũ’ Sau (After) và chữ Hậu (Post), đây hoàn toàn là vấn đề đặt tên, ví dụ anh này tên là A, anh kia tên là B, việc tranh luận ở đây hoàn toàn không cần thiết nếu không nói là vô bổ.