Kiến trúc sư Võ Đức Diên một thời phiêu lãng – P2

Năm 1959, ông hoàn thành thiết kế và xây dựng khu nhà triển lãm trong Hội chợ Lâm Viên (Đà Lạt). Công trình rất hài hoà với khu đất, với địa hình, đến nỗi hết thời gian triển lãm mà người ta đã “không nỡ phá đi” (theo Tạp chí Xây dựng mới của kiến trúc sư Đoàn miền Nam dưới thời Mỹ – Nguy).

Nãm 1960, Nhà triển lãm Nam Việt Nam trong Hội trợ New Delhi cùa ông đã được trao Giải Nhất, đồng hạng với Toà nhà triển lãm Liên Xô (theo tạp chí Xây dựng mới).
Năm 1961, ông hoàn thành tác phẩm cuối cùng: “Lữ quán Thanh niên và Lao động Đà Lạt”, một tác phẩm kiến trúc Modernisme (theo trào lưu hiện đại) chính hiệu của Việt Nam.

Kiến trúc sư Võ Đức Diên một thời phiêu lãng - P2 1Võ Đức Diên” width=”500″ height=”397″ />

Lữ quán Thanh niên và Lao động Đà Lạt – Tác phẩm kiến trúc cuối cùng của KTS. Võ Đức Diên

Về văn nghiệp, Võ Đức Diên là người sáng lập Tạp chí Xây dựng mới, với sự tham gia cúa 30 kiến trúc sư khác của miền Nam, trước và sau những năm 1960, Tạp chí này là diễn đàn ngôn luận của cả giới kiến trúc miền

Nam dưới thời Mỹ – Nguỵ. Tuy “Xây dựng mới” chí ra dược có hơn một chục số. nhưng theo tôi đây là nhũng tài liệu rất quý đế chúng ta tạo dựng lại bộ mật và quan niệm, cũng như đóng góp của giới kiến trúc miền Nam trong một giai đoạn lịch sử.

Tờ Tạp chí đã đăng rất nhiều mẫu nhà ớ cho các tầng lớp nhân dân và liệu chúng ta có cần phân biệt rạch ròi lấm không cái chất nhân văn cúa những ngôi nhà (dù là có sự khác biệt nhất định) giữa hai bờ sông được gọi là “chiến tuyến” cúa inột đất nước?

Về mặt tư liệu học, chúng tôi cho rằng với nhũng số Tạp chí Xây dụng Mới, chúng ta có thể lấp bớt “nhũng khoảng trắng” đối với một số vấn đề nghệ thuật và kỹ thuật kiến trúc đương thòi mà đến nay vần cần dược xem xét.

Võ Đức Diên được khắng định và được giới kiến trúc miền Nam lúc đó cảm phục là không chạy theo đồng tiền, “không hề có ý muốn dùng nghề làm phương tiện làm giàu”. Tất nhiên là có trớ trêu khi ông được bổ nhiệm làm một chức gì đó trong Bộ máy Nguy quyền. Nhung sự việc, như một cái vòng luán quẩn, bới “đồng bào di cư, đồng bào nạn nhân trong gây hấn của Bình Xuyên và đồng bào nạn nhân của các cuộc hoả hoạn vẫn nhớ đến ông”. (!?)

Kiến trúc sư Võ Đức Diên sống và hành nghề ở miền Nam, nhưng theo nghiên cứu và suy ngẫm của tôi, thì ở ông có một cái gì đó rất tương đồng với KTS. Nguyễn Ngọc Chân ỏ’ miền Bắc chúng ta. Từ nét mặt, phong cách kiến trúc, điều kiện làm việc… đều “hao hao”.

Về tư tướng, nhờ có tạp chí của – Võ Đức Diên mà nhân dân miền Nam lúc đó biết được quan điểm kiến trúc iiến bộ của Le Corbusier và Frank Lloyd Wright và cũng biết được Nguyễn ‘Gia Đức và Ngô Viết Thụ là những người như thế nào trong giới kiến trúc đương thời.

Bức ảnh chụp Võ Đức Diên trước khi mất ít lâu trông nét mặt ông rất bình thản, rất “phục thiện”. Nhưng giới kiến trúc miền Nam lúc đó cho biết tâm hồn ông cũng thường rất “sắc mắc” (bức xúc) về những cái mà ngày nay ta gọi là “những cập phạm trù đối lập”, trong kiến trúc là: “lộng lẫy hay trang nhã, trẻ trung hay chín chắn, huênh hoang hay nhã nhặn”, còn trong ngôn ngữ của cuộc sống (theo chúng tôi) đó là những cặp phạm trù của “thảng và cong, trắng và xám, thiện và ác, vui và buồn, lạc thú và khổ đau”…. Khôna biết có thực như vậy không, nhưng về mặt triết học cũng như về mặt mỹ học, có một sự hoà quyện, ghép đôi giữa những cặp phạm trù này.

Xem thêm: Ban nha Ha Noi co hinh anh