Kiến trúc sư Võ Đức Diên một thời phiêu lãng – P1

kiến trúc sư Võ Đức Diên đáng được gọi là một “khách lãng du” hơn là một “kiến trúc sư – công chức”.

Kiến trúc sư Võ Đức Diên một thời phiêu lãng - P1 1

Kiến trúc sư Võ Đức Diên

Năm 1944, lúc còn rất bé, tôi cùng gia đình ở ngõ Trúc Lạc, một con phố nhỏ gắn bó với đường cổ Ngư, Tây Hồ và Hồ Trúc Bạch, rất gần với khách sạn Westlake Sofitel bây giờ, còn kiến trúc sư Võ Đức Diên sống trong một ngôi nhà ớ cuối ngõ. Tôi vẫn còn nhớ. ông hay mặc quần màu sẫm, áo sơ mi trắng, thắt cà vạt sẫm và mỗi lúc ông khới động (quay maniven) chiếc xe ô tô Citroen của mình, ông thường sắn hai ống tay áo lên…
Hình ảnh về con người ông đọng lại trong tôi chỉ có thế. Nhưng cuộc đời và tác phẩm kiến trúc của ông cho đến bây giờ vẫn gợi lên trong tôi sự tò mò và những điều muốn tìm hiểu.

Võ Đức Diên đã từng tham gia thành lập Đoàn Kiến trúc sư Việt Nam năm 1948 tại Thản Sơn. Lập Thạch, Vĩnh Phúc. Nếu tôi không nhầm thì trong bức ảnh kỷ niệm buổi lễ đó, ông mặc một bộ đồ giống như bộ bà ba đen.

Điều đó có nghĩa là Võ Đức Diên cũng đã ra đi kháng chiến, và sau này óng cũng đã “bỏ cuộc” để không đi trọn con đường mà Tạ Mỹ Duật, Hoàng Như Tiếp, Nguyễn Ngọc Chân, Nguyễn Vãn Ninh … đã đi. Họ đã là những người “Người ra đi đầu không ngoảnh lại/Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy…” (Thơ Nguyễn Đình Thi).
Vì sao ông quay trở lại Hà Nội phồn hoa với những buổi “Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội”… tôi không biết nữa nhưng rất có thể một trong những lý do “quay về phía bên kia” của ông là do ông “ham chơi” và thích kiếp “lãng du”.

Cái tính chất này trong con người ông, mọi người đã thấy ớ ồng từ trước năm 1945, khi ông quyết định dẹp bỏ Văn phòng Kiến trúc sư của mình đế theo Ban kịch Anh Vũ. Lại được biết, sau khi “dinh tê” rồi, đã có lúc ông lang thang theo một đoàn kịch đi từ Huế, trôi nổi suốt một dải đất miền Trung…
Sinh năm 1906, mất năm 1961, vì bệnh tim, thọ có 55 tuổi, dù có ít may mắn hơn các kiến trúc sư trọn vẹn cả đời đi theo cách mạng, nhưng Võ Đức Diên cũng đã làm được “không ít việc” cộng với một số “khiếm khuyết” mà chúng ta – những người thuộc phái “chính thống”, cho là như vậy:
Kiến trúc sư Võ Đức Diên đã là một người giỏi giang và nổi tiếng trong suốt quá trình học và cho đến khi tốt nghiệp khoa Kiến trúc trường Beaux-

Kiến trúc sư Võ Đức Diên một thời phiêu lãng - P1 1

(Ảnh minh họa)

Tác phẩm Nhà Thuỷ Tạ, tọa lạc bên hồ Hoàn Kiếm, tác phẩm đầu tay của ông (thiết kế năm 1937), cho đến nay vẫn là một tác phẩm kiến trúc đẹp của Hà Nội, dù cho nó có bị cơi nới lên tầng “xây chen” bên phải, bên trái.

Xem thêm: Ban nha Ha Noi co hinh anh